Warszawa dnia 19.09.1979. Tajne spec.znaczenia, Analiza materiałów rozpracowania operacyjnego nr 14604 kryptonim "OMEGA" dot. ANDRZEJ CZUMA s.Ignacego i Lubow, z d.Szujska, ur.7 grudnia 1938 r. w Łodzi [powinno być: w Lublinie], obywatelstwo polskie, narodowość polska, wykształcenie wyższe prawnicze (...) Andrzej Czuma podczas studiów w Uniwersytecie Warszawskim w latach 1958-1963 organizował szkodliwą społecznie działalność polityczną. Przygotowywał wieczorne pogadanki ze studentami przekazując im wiadomości podważające zasady ustroju socjalistycznego wpojone mu przez nieżyjącego ojca /byłego profesora KUL w Lublinie/. (...) W dniu 25 marca 1977 roku powstała nielegalna organizacja pod nazwą "Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela", w skład której wszedł między innymi Andrzej Czuma. (...) Był organizatorem nielegalnej organizacji pod nazwą "RUCH", której działalność prowadzona była na terenie Polski. (...) Angażował nowych członków do "Ruchu" i sugerował potrzebę tworzenia nowych grup. Utrzymywał związki z klerem, a między innymi z kardynałem Stefanem Wyszyńskim oraz z zakonnikami z zakonu Jezuitów, Paulinów i Pallotynów. Za działalność w wyżej wymienionej organizacji skazany został na 7 lat więzienia. (...) Zasadniczy wpływ na ukształtowanie osobowości Andrzeja Czumy musiały wywrzeć następujące czynniki: - wychowanie w rodzinie wielodzietnej o bardzo silnych więziach rodzinnych; - wychowanie w rodzinie o dużych tradycjach patriotycznych, rodzinie, której członkowie i przodkowie poświęcali się całkowicie idei walki o wolność i niepodległość; - wychowanie w rodzinie i środowisku silnie wierzących katolików (...) (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych PRL, Sprawa Operacyjnego Rozpracowania kryptonim "Omega")

Czuma Hubert ks. (ur. 1930), pol. działacz wolnościowy, jezuita, syn Ignacego; od 1948 w Towarzystwie Jezusowym, święcenia kapłańskie przyjął 1955; był duszpasterzem akademickim w Łodzi, Lublinie, Gdańsku, Bydgoszczy i Szczecinie, usunięty na żądanie władz PRL z dwóch pierwszych i ostatniego miejsca; 1978 przeniesiony na żądanie władz PRL do Radomia; 1970-71 więziony pod zarzutem przynależności do Ruchu; 1971-81 był współorganizatorem pielgrzymek sierpniowych z Warszawy do Częstochowy i od 1957 obozów młodzieżowych. (Gutenberg Print, Encyklopedia Powszechna)

Benedykt Czuma pol. działacz wolnościowy, syn Ignacego, ukończył studia z zakresu mechaniki precyzyjnej na Politechnice Warszawskiej; 1964-70 działał w niepodległościowej organizacji "Ruch", za co został aresztowany i po rocznym śledztwie skazany na 6 lat więzienia; zwolniony 1974 po naciskach intelektualistów w kraju i protestach Polonii amer.; 1977-81 uczestniczył w działaniach Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela, założył Punkt Konsultacyjny w Łodzi; 1980-81 był członkiem zarządu Solidarności Ziemi Łódzkiej; 1981 został aresztowany (więziony do 1982); 1989-93 był dyrektorem Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi. (Gutenberg Print, Encyklopedia Powszechna)

Czuma Łukasz (ur. 1935) pol. działacz wolnościowy, profesor teorii ekonomii KUL, syn Ignacego; magisterium uzyskał 1958 na KUL, gdzie nast. (1962) doktoryzował się; jego rozprawa habilitacyjna przedstawiona 1972 została zatwierdzona 1981 przez władze PRL; 1970-71 był więziony pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji Ruch (zob); 1985 został docentem, a 1992 profesorem nadzwyczajnym KUL; jest autorem licznych prac z zakresu ekonomii i historii, m.in.: Francois Perroux teoria wzrostu zharmonizowanego a wzrost gospodarczy południowych Włoch (1973), Niemarksistowska teoria ekonomii (1989), Zmiany gospodarcze w Polsce XX wieku (1990), Wprowadzenie do ekonomii (1992), Katolicka nauka społeczna (1993), Doktryny ekonomiczne (1997 wraz z A.Jaroszem); 1996 ukazały się jego, napisane wspólnie z ks. H.Czumą, A.Czumą, B.Czumą, Wspomnienia z PRL-u.(Gutenberg Print, Encyklopedia Powszechna)

Ignacy Czuma urodził się 22 X 1891 r. w Niepołomicach. Studiował prawo na UJ, w 1922 r. uzyskał doktorat, a dwa lata później habilitował się. Po studiach rozpoczął pracę na KUL, gdzie w 1925r. został profesorem skarbowości i prawa skarbowego na Wydziale Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych. W l.1926-1928 był dziekanem, a w l.1938-1939 prorektorem. W wyborach parlamentarnych 1930 r. został wysunięty przez Polskie Stronnictwo Katolicko-Ludowe, z listy BBWR uzyskał mandat w okręgu nr 44. W Sejmie był członkiem powołanego w kwietniu 1933 r. zespołu redakcyjnego, który sformułował 10 pierwszych artykułów konstytucji z 1935 r. On też był autorem sformułowania o odpowiedzialności prezydenta przed Bogiem i historią. Uczestniczył w pracach wielu organizacji katolickich, był też prezesem Polskiego Związku Zachodniego na woj. lubelskie i wołyńskie. W listopadzie 1939 r. został aresztowany przez Niemców i osadzony na Zamku Lubelskim. Po uwolnieniu w 1940 r. wrócił do Niepołomic, gdzie zaangażował się w organizację tajnego nauczania. Po wojnie był więziony za związki z WiN (1950-1953). Powrócił następnie do pracy naukowej i dydaktycznej na KUL. W 1949 r. papież Pius XII nadał mu godność szambelana. Napisał wiele prac naukowych z zakresu skarbowości, metodologii filozofii i problematyki ustrojowej. Zmarł w Lublinie 18 kwietnia 1963 r. (Polska Oficyna Wydawnicza "BGW", Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej)

Walerian Czuma urodził się 24 XII 1890 r. w Niepołomicach. Po ukończeniu szkoły powszechnej w Kętach, a następnie gimnazjum w Niepołomicach [powinno być: w Wadowicach] (gdzie w 1911 uzyskał maturę), studiował na Wydziale Rolnym wiedeńskiej Hochschule fur Bodenkultur (Akademii Rolniczej). Podczas nauki aktywnie działał w Związku Strzeleckim.
Po wybuchu pierwszej wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich. W randze chorążego (od 1915 podporucznika i porucznika, a rok później kapitana) dowodził plutonem, kompanią i batalionem 3. pułku piechoty 2. brygady. Uczestniczył w walkach 2. brygady na froncie rosyjskim. 22 lutego 1916 podczas walk o "Polską Górę" pod Kostiuchnówką został ciężko ranny. Po przejściu brygady na drugą (rosyjską) stronę frontu pod Rarańczą (w lutym 1918) z polecenia Józefa Hallera organizował polskie formacje wojskowe w Rosji. Od sierpnia 1918 w randze podpułkownika (po uprzednim awansie na majora) dowodził 5. Dywizją Strzelców na Syberii. Już w grudniu 1918 dywizja liczyła ok. 8 tys. żołnierzy. W 1919 dowodzona przez Czumę jednostka brała udział w walkach z Armią Czerwoną, wspierając działania korpusu czesko-słowackiego oraz sił admirała Aleksandra Kołczaka. Po ciężkich walkach pod koniec 1919 ostatecznie 10 stycznia 1920 w rejonie Krasnojarska skapitulowała przed bolszewikami, zaś jej dowódca trafił do niewoli. Do Polski powrócił dopiero w 1922 w drodze wymiany jeńców po zakończonej w poprzednim roku wojnie polsko-radzieckiej. Tuż po przyjeździe do kraju, w (zweryfikowanym od 1919) stopniu pułkownika, ukończył kurs wyższych dowódców w Rembertowie.
W II Rzeczypospolitej piastował stanowiska dowódcze, m.in. w 19. i 5. Dywizji Piechoty oraz Obszarze Warownym Wilno. 7 lutego 1939 został mianowany komendantem głównym Straży Granicznej. 3 września, w obliczu bezpośredniego zagrożenia stolicy przez wojska niemieckie, generałowi powierzono zadanie zorganizowania obrony miasta przed atakiem. Stanąwszy na czele Dowództwa Obrony Warszawy (DOW), z niezwykłą energią podjął się realizacji rozkazu. Jeszcze 3 września, w celu uzyskania szczegółowych informacji o aktualnej sytuacji na froncie, generał wysłał do sztabów Armii "Łódź", "Poznań" i "Modlin" oficerów łącznikowych. Skierował również grupę oficerów do śledzenia ruchów nieprzyjacielskich dywizji pancernych. Dzięki tym posunięciom otrzymał meldunki z przynajmniej kilkudziesięciu miejscowości, uzyskując niemal kompletny obraz toczonych walk. Do 5 września Czuma zorganizował sztab i służbę kwatermistrzowską. Podjął też bliską współpracę z prezydentem stolicy Stefanem Starzyńskim (majorem WP), który został komisarzem cywilnym przy DOW (jednym z członków sztabu był natomiast brat prezydenta, podpułkownik dyplomowany Mieczysław Starzyński). Spory zamęt w przygotowaniach obronnych wywołała decyzja o ewakuacji ze stolicy Naczelnego Wodza, władz państwowych i instytucji publicznych, jednak trudną sytuację w postaci chaosu i oznak paniki opanowano.
W przeddzień rozpoczęcia bezpośrednich walk w obronie stolicy, dzięki ogromnej energii generała zdołano potroić stan liczebny załogi (zwiększany w czasie kolejnych dni o docierające do Warszawy różne jednostki WP). Do pierwszych starć doszło 8 września, gdy czołgi niemieckiej 4. Dywizji Pancernej generała Georga Hansa Reinhardta usiłowały z marszu wtargnąć do miasta od strony Ochoty. Tego samego dnia 1. Dywizja Pancerna nieprzyjaciela dotarła już do Góry Kalwarii. 9 i 10 września, po zaciętych walkach na Okęciu, ulicy Grójeckiej oraz alei Żwirki i Wigury, obrońcom udało się odeprzeć szturm 4. Dywizji Pancernej, niszcząc kilkadziesiąt czołgów wroga. Niemożność zdobycia Warszawy z marszu spowodowała rozpoczęcie przez Niemców oblężenia miasta, które stało się celem intensywnych bombardowań lotniczych i potężnego ostrzału artyleryjskiego. Dopiero po zakończeniu bitwy nad Bzurą i klęsce walczących w niej polskich armii nieprzyjaciel rzucił do walki o Warszawę wielkie siły, podejmując szereg szturmów, krwawo odpartych przez obrońców.
W czasie trwającej do 27 września obrony stolicy generał Czuma wielokrotnie wykazał się umiejętnościami dowódczymi, ogromnym męstwem oraz talentami organizacyjnymi. Liczne relacje potwierdzają bezpośredni udział generała w walkach na pierwszej linii, a nawet kierowanie ogniem artyleryjskim, w dodatku pod silnym ostrzałem wroga. Ostatnia akcja bojowa (odparcie nieprzyjacielskiego szturmu w rejonie ulicy Belwederskiej), w której dowódca uczestniczył osobiście, miała miejsce nad ranem 27 września, a więc w ostatnim dniu walk. Od 8 września DOW wraz z generałem Czumą zostało podporządkowane rozkazom generała Juliusza Rómmla (dotychczasowego dowódcy Armii "Łódź"), który nieoczekiwanie znalazł się w stolicy i tego dnia został mianowany dowódcą nowo utworzonej Armii "Warszawa". Współpraca między generałami nie układała się najlepiej. Przykładowo wiele rozkazów DOW było dublowanych przez szefa Armii, co wywołało zamęt w systemie dowodzenia. Do najpoważniejszego rozdźwięku między dowódcami doszło na tle koncepcji udzielenia wsparcia przebijającym się do Warszawy (po klęsce nad Bzurą) jednostkom z rozbitych Armii "Poznań" i "Pomorze". Generał Czuma, po uzyskaniu od oficera łącznikowego szczegółowych wiadomości o odwrocie znad Buzy i zaciętych walkach w Puszczy Kampinowskiej, podjął przygotowania do odsieczy na przedpolu stolicy. Opowiadał się za utworzeniem przyczółka sięgającego od Młocin przez Palmiry do Modlina, a następnie za uderzeniem w kierunku miejscowości Błonie i Pruszków. Zaplanowana na 17 września akcja została jednak odwołana przez Rómmla. Decyzja ta poniosła za sobą dodatkowe straty wśród walczących na przedpolu Warszawy wykrwawionych oddziałów WP.
Po kapitulacji stolicy (28 września) Czuma wraz z innymi generałami trafił do niewoli. Został umieszczony w oflagu VIIA Murnau w Bawarii, skąd przeniesiono go do obozu VIIIE Johannisbrun. Koniec wojny zastał generała w oflagu VIB Dossel. Po uwolnieniu przez wojska amerykańskie (w kwietniu 1945) nie zdecydował się na powrót do kraju i w 1946 osiadł na stałe w Wielkiej Brytanii. Utrzymywał się z fizycznej pracy w rolnictwie. W 1961 na skutek wylewu krwi do mózgu trafił do polskiego szpitala w Penley, w którym zmarł 7 kwietnia 1962. Spoczął na cmentarzu w Wrexham.
W czasie chlubnej służby został odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari klasy III, IV i V, Krzyżem Niepodległości z Mieczami, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Orderem Polonia Restituta klasy IV oraz Złotym Krzyżem Zasługi. W powstałych w czasach PRL opracowaniach poświęconych obronie Warszawy w 1939 nierzadko lekceważono dokonania generała Czumy, eksponując przy tym osobę dowódcy Armii "Warszawa". Jednym z powodów takiego stanu było to, że generał Rómmel po zakończeniu drugiej wojny wrócił do kraju (służył w LWP, a po przejściu w stan spoczynku działał w organizacjach kombatanckich), natomiast Czuma pozostał na emigracji. Poza tym biografia generała "obciążona" był niewygodnym dla władzy ludowej faktami, jak służba u boku admirała Kołczaka i walka z Rosją Radziecką. (Marcin Spórna, Słownik najsłynniejszych wodzów i dowódców polskich, Wydawnictwo Zielona Sowa) [wiecej] [grób Waleriana Czumy]

Władysław Czuma urodził się 1 maja 1893 roku w Niepołomicach pod Krakowem. W 1913 roku zdał maturę w Gimnazjum Klasycznym w Wadowicach. Mianowany komendantem Związku Strzeleckiego w Wadowicach 1 sierpnia 1913 roku. Po zdaniu egzaminu podoficerskiego od 1 października 1913 roku słuchacz Szkoły Oficerów Rezerwy Armii Austriackiej w Krakowie przy 56 pp. Po wybuchu I wojny światowej uczestniczy w walkach frontowych jako dowódca plutonu i kompanii. Dwukrotnie ranny. Od 1 stycznia 1916 roku do 1 lipca 1918 roku w niewoli rosyjskiej. Od 1 sierpnia 1918 roku w Dywizji Syberyjskiej. Ukończył kurs akademii sztabu generalnego gen.Kołczaka w Tomsku i uzyskał stopień kapitana. Po kapitulacji Dywizji Syberyjskiej więziony przez bolszewików w obozie w Krasnojarsku. 26 marca ucieka z niewoli i po dwumiesięcznym samotnym przedzieraniu się przez zrewoltowaną Rosję przekracza 28 maja front bolszewicki na odcinku 9 dywizji gen.Sikorskiego. 9 lipca przydzielony do 3 pułku piechoty Legionów jako dowóca 5 kompanii i przewodniczący komisji zaciągowej ochotników. Następnie dowodzi kursem przeszkolenia oficerów w Kielcach.
Prawdopodobnie w tym okresie przechodzi do służby w referacie II Wydziału Wywiadowczego Sztabu Generalnego. Od 9 lutego 1921 dowódca kompanii szkolnej, od 5 maja 1921 zastępca d-cy BZ 24 pułku piechoty. 7 lutego przeniesiony do 73 pułku piechoty w Katowicach. Nominowany na majora ze starszeństwem 1 lipca 1925 r, przeniesiony w marcu 1931 r. Do 66 kaszubskiego pułku piechoty w Chełmnie. W latach 1933-1936 w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie, następnie w 11 pułku piechoty w Tarnowskich Górach, a od 10 września 1937 oficer sztabowy Górnośląskiej Brygady ON. Przed wybuchem wojny polsko-niemieckiej mianowany podpułkownikiem. Od 4 czerwca 1940 roku dowodzil II baonem 10 pułku 4 Dywizji piechoty zorganizowanej rozkazem Naczelnego Wodza we Francji i ewakuowanej 18 czerwca 1940 r. do Wielkiej Brytanii. Następnie Komendant Kwatery Głównej 3 Brygady Kadrowej Strzelców. Po wojnie pracuje w Kooperatywie Rolnej na farmie Cobalder koło Peterborough. Zmarł 2 października 1968 roku. Pochowany w Wrexham. 2 lipca 2004 prochy przeniesione na Cmentarz Powązkowski w Warszawie.
Odznaczony m.in. Signum Laudis, Krzyżem Walecznych dwukrotnie, Złotym Krzyżem Zasługi i Krzyżem Niepodległości. (informacja własna)