Najszerszy opis historii Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela zawiera książka Grzegorza Waligóry pt. ROPCiO wydana przez Instytut Pamięci Narodowej. Od czasu jej napisania ustalono jednakże szereg istotnych faktów, które sugerują odmienne spojrzenie i interpretację niektórych opisanych w książce wydarzeń.

Dopiero na 322. stronie książki Autor oględnie wspomina, że w stosunku do niektórych uczestników ROPCiO powstały uzasadnione podejrzenia o agenturalną współpracę z SB. Ostrożność ta podytkowana była zapewne ówczesnym stanem wiedzy o archiwach IPN. Wobec znacznego poszerzenia wiedzy na ten temat oczywiste jest, że czytelnik powinien dowiedzieć się przed lekturą książki, że niektóre opisane w niej osoby i zdarzenia nie były częścią funkcjonowania ROPCiO lecz elementem operacji prowadzonych przez SB lub skutkiem działalności agentów wpływu.

Przykładowo przytoczyć w tym miejscu można artykuł Marcina Stefaniaka pt. Byliśmy przyjaciółmi (Biuletyn IPN nr 10-11 październik-listopad 2009), w którym opisana została działalność rzekomego uczestnika ROPCiO a faktycznie agenta SB Ryszarda Nowaka (TW "Krzysztof", "Anka", "Grej"): Bezpieka ukierunkowałą Nowaka na działalność w strukturach ROPCiO. Kariera Nowaka przebiegała błyskawicznie - już w czerwcu 1978 r. reprezentował środowisko szczecińskie na III ogólnopolskim spotkaniu ROPCiO w Zalesiu Górnym. Zgodnie z wytycznymi SB konsekwentnie popierał tam Moczulskiego.

Poniższa tabelka zawiera listę osób, które w archiwach SB zarejestrowane były w charakterze konfidentów. Ostatnia kolumna opisuje gdzie figurująca w archiwach osoba znalazła się po "rozłamie" zainicjowanym utworzeniem Rady Rzeczników i Rady ZINO. Masowe przesunięcie TW do Konfederacji Polski Niepodległej ujawnia, że nie tylko TW "Krzysztof" otrzymał "wytyczne SB", i że wytyczne te najwyraźniej dość jednolicie nakazywały "konsekwentne popieranie Moczulskiego".

Na stronie 31. czytamy Moczulski utrzymuje, że w połowie lat pięćdziesiątych związał się z konspiracyjną organizacją skupiającą przede wszystkim oficerów Armii Krajowej. Nie miała ona nazwy, a potocznie określano ją mianem nurtu niepodległościowego... co Autor komentuje: Informacje te, od kilku lat konsekwentnie powtarzane przez Moczulskiego w udzielanych przez niego relacjach, niezmiernie trudno jest potwierdzić. Komentarz ten jest grubym eufemizmem. W rzeczywistości nie ma żadnych dowodów na istnienie tej organizacji poza opowiadaniami Leszka Moczulskiego.

Na stronie 32. relacjonowane są opowiadania Leszka Moczulskiego o założeniu jakiegoś "Konwentu", w skład którego wejść miały także 4 inne osoby. Czytelnik powinien zdać sobie sprawę, że nie istnieją żadne wiarygodne dane potwierdzające istnienie tego "Konwentu". Wiadomo natomiast z całą pewnością, że 60% jego rzekomego składu stanowili Tajni Współpracownicy SB.

Na stronie 47. czytamy: Latem 1976 r. Moczulski przystąpił do opracowywania programu politycznego.... W tym miejscu należy stwierdzić, że opowiadanie o "Programie 44" kontynuowane na kolejnych 3ech stronach książki ponownie opiera się wyłącznie o twierdzenia Leszka Moczulskiego.

Podobnie jak w przypadku "Programu 44" na stronach od 51 do 53 publikowane jest opowiadanie o "Memoriale" tego samego autorstwa. Czytelnik winien sobie zdawać w tym miejscu sprawę z faktu, że całe opowiadanie opiera się wyłącznie o twierdzenia Leszka Moczulskiego. Jedyny zaś znany egzemplarz "Memoriału" znajduje się w Teczce Pracy TW "Lecha" w charakterze donosu.

Na stronie 54. czytamy W czasie spotkania Moczulski stwierdził m.in., że celem działan NN jest niepodległość.... Fragment ten - szczególnie w połączeniu z wcześniejszym konfabulacjami - błędnie sugeruje jakoby Leszek Moczulski sformułował program Nurtu Niepodległościowego.

Pod wymienionym na str.57 kryptonimem "Grzelak" zarejestrowany był Maciej Dybowski.

Na stronie 71. czytamy: Nie oznacza to jednak, że prowadzący tamtejszy punkt Stefan Dropiowski był tajnym współpracownikiem SB. W rzeczywistości Stefan Dropiowski (jeden z członków "grupy krakowskiej") był Tajnym Współpracownikiem SB o kryptonimie "Dunin".

Na str.76 czytamy: Bardzo szybko szybko dominującą rolę w redagowaniu pisma [Opinii] zaczął odgrywać Leszek Moczulski. Ocena ta jest nieścisła. W rzeczywistości wewnątrz redakcji doszło do sporu z powodu narzucania przez Moczulskiego jego stanowiska innym członkom zespołu.

Trzeci rozdział książki (zatytułowany "Rozłam") rozpoczyna na str.131 opis III Spotkania Ogólnopolskiego w Zalesiu Górnym w dniu 10 czerwca 1978 r. Taka konstrukcja wprowadza czytelnika w błąd. W rzeczywistości na spotkaniu, mimo "wytycznych SB" udało się utrzymać spójność organizacji. Do rzekomego rozłamu doszło natomiast w dniu 17 września 1978 r. w momencie powołania Rady Rzeczników (składającej się w 67% z agentów SB) oraz Rady ZInO (składającej się w ponad połowie z agentów SB), które aspirowały do reprezentowania ROPCiO. W obronie przed atakiem agenturalnym IV Ogólnopolskie Spotkanie ROPCiO na obradach w dniu 9-10 grudnia 1978 roku powołało Radę Sygnatariuszy upoważniając ją do decydowania o uczestnictwie w Ruchu Obrony.

Na stronie 134. czytamy: W sporze dotyczącym miesięcznika "Opinia" grupa krakowska udzieliła pełnego poparcia Leszkowi Moczulskiemu - nie tylko jako redaktorowi pisma, ale również jako rzecznikowi ROPCiO. Nie wspomniane natomiast zostało, że owa "grupa krakowska" była całkowicie zdominowana przez konfidentów SB: TW "Jerzego Rawicza", TW "Marcina", TW "Dunina".

Na stronie 166. opisane zostało spotkanie, na którym postanowiono powołać 7-9 osobową Radę ZIO. W zebraniu 3 września uczestniczyło siedem osób: Głogowski, Hall, Mazur, Moczulski, Ostoja-Owsiany, Krzysztof Gąsiorowski oraz ktoś ze Szczecina.. Osobą ze Szczecina był Ryszard Nowak. Czytelnik powinien zdawać sobie sprawę, że ponad połowę uczestników tej narady stanowili agenci SB, a przedmiotem obrad było dążenie do całkowitego wyeliminowania z prac ROPCiO Ziembińskiego i Kaczorowskiego oraz Andrzeja Czumy.

Na stronie 170. opisane zostało powołanie Rady ZIO (ZInO), które faktycznie zapoczątkowało "rozłam" w ROPCiO. Brakuje natomiast istotnej informacji, że ponad połowę składu Rady ZIO i 2/3 składu Rady Rzeczników stanowili Tajni Współpracownicy Służby Bezpieczeństwa.

Podobnie na następnej stronie opisana została konferencja prasowa informująca o powołaniu nowej inicjatywy wewnątrz ROPCiO. Brakuje natomiast informacji, że niemal wszyscy rzekomi uczestnicy ROPCiO występujący na tej konferencji byli w rzeczywistości agentami SB. Zważywszy na te fakty trudno byłoby zgodzić się z autorem, że w ROPCiO doszło do "rozłamu". Niezwykła koncentracja agentury SB wskazuje jednoznacznie, że rzekomy "rozłam" był w rzeczywistością próbą przejęcia kontroli nad ROPCiO przez Służbę Bezpieczeństwa.

Na stronie 246. czytamy: Własne obliczenia w tej sprawie przedstawiła w specjalnym oświadczeniu Konfdederacja Polski Niepodległej (9 kwietnia 1980 r.). Wynikało z nich, że 15-20 proc. obywatel zbojkotowało wybory, a dalsze 15-20 proc. skreślało kandydatów FJN. Trudno dziś jednak weryfikować te liczby, zwłaszcza iż nie wiadomo, w jaki sposób dokonano takiego szacunku.
Komentarz ten jest grubym eufemizmem. Nie ulega bowiem wątpliwości, że liczby zawarte w oświadczeniu KPN były produktem konfabulacji.